محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
341
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
بيرون آمدن از مصر ، در سينا به پرستش گرفتند - آن هم هنگامى كه هنوز موسى در ميان آنان بود و براى دريافت وحى به طور سينا رفته بود - در پيوند با گوسالهء مقدسى كه مصريان مىپرستيدهاند بوده است و نه در پيوند با پرستش « هاتور » ، كه تنديس ماده گاو داشته است . اين ديدگاه ما پشتوانههايى نيز دارد . مانند : 1 . پرستش « هاتور » بيشتر در مصر عليا ( صعيد ) رواج داشته است و كمتر در مصر سفلى ( دلتا ) . و مىدانيم كه اسرائيليان در مصر سفلى ، در كنارههاى دلتاى شرقى مىزيستهاند . به سخن گستردهتر ، مردم در جاهاى بسيارى از صعيد مانند كوم امبو ، جبلين ، اقصر ، قوصيه ، اطفيح و منف ، نيز در سرزمينهاى نوبه ، بونت و جبيل ، « هاتور » را مىپرستيدهاند ، اگرچه بزرگترين پايگاه پرستش او « دندره » ( در پنج كيلومترى شمال قنا ) بوده ، آنجا كه پرستشگاه بزرگ و به شكوهى نيز براى او برپا بوده است ، پرستش گاهى كه در شكوه و زيبايى با پرستش گاه « ادفو » برابرى مىكرد و آن را بطلميوس دوم ( 284 - 246 ق . م ) بر ويرانههاى معبد كهن « هاتور » برافراشته بوده است - اگرچه در نيمههاى سدهء نخست پيش از ميلاد ساختمان آن به پايان رسيده بوده است - و هنوز نيز از زيباترين و باشكوهترين و پرتأثيرترين پرستشگاههاى مصرى شمرده مىشود . « 1 » و زيستگاه اسرائيليان دور از سرزمينهاى هاتورپرستان [ و در دلتاى شرقى ] بوده ، آنجا كه پرستش گوسالههايى چون « منفيس » و « آپيس » رواج داشته است . 2 . از قرآن كريم - و نه از تورات - برمىآيد كه اسرائيليان پس از بيرون رفتن از مصر ، دوبار به دين گردانى و ارتداد روى آوردهاند كه نخستين آنها مىتواند با هاتورپرستى جور درآيد و دومين با گوسالهپرستى . در آيهء 139 سورهء اعراف مىخوانيم : « و ما بنى اسرائيل را از دريا گذر داديم ، پس به گروهى برخوردند كه بتهايشان را مىپرستيدند ؛ [ چون چنين ديدند ] گفتند : اى موسى ، براى ما نيز خدايى چون خدايان اينان بياور ، موسى گفت : راستى كه شما مردمى ندانم كاريد » « 2 » .
--> ( 1 ) . محمد بيومى مهران ، الحضارة المصرية ، اسكندريه ، 1984 م ، 160 ، 337 ، 341 ؛ نيز : H . Gauthier , Dictionnaire des Noms Geographiques , vol , I , p . 56 , vol , VI , p . 105 ; P . Lacau and H . Chevriar , Une chapell de Sesostris ler a Kamk , le Cairo 1950 , p . 224 ; A . H . Gardiner , op - cit , p . 45 , 129 - 130 . ( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 139 .